Op 1 juli 2021 trad de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) in werking. Vijf jaar later, op 1 juli 2026, is de belangrijkste overgangstermijn verstreken. Veel besturen van verenigingen en stichtingen denken dat het onderwerp daarmee "wel geregeld" is — maar in de praktijk zien we dat een groot deel van de statuten nog altijd niet is aangepast. In dit artikel zetten we op een rij wat er precies is veranderd, wat er sinds 1 juli 2026 van rechtswege niet meer geldig is, en welke concrete stappen een bestuur nu moet zetten.

Even terug: wat regelt de WBTR ook alweer?

De WBTR is bedoeld om het bestuur en toezicht bij verenigingen, stichtingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen te professionaliseren. De wet sluit aan bij regels die voor BV's en NV's al langer golden. De belangrijkste onderdelen:

Tegenstrijdig belang: een bestuurder die een persoonlijk belang heeft dat botst met het belang van de organisatie, mag niet meedoen aan de beraadslaging en besluitvorming over dat onderwerp.
Meervoudig stemrecht: één bestuurder mag niet méér stemmen kunnen uitbrengen dan alle andere bestuurders samen. Zo kan één persoon de organisatie niet domineren.
Belet en ontstentenis: de statuten moeten regelen wie beslissingen neemt als het (voltallige) bestuur tijdelijk of definitief afwezig is — bijvoorbeeld bij ziekte, schorsing of aftreden.
Uitbreiding van de bestuurdersaansprakelijkheid: ook bestuurders van informele verenigingen en niet-commerciële stichtingen kunnen bij onbehoorlijke taakvervulling persoonlijk aansprakelijk zijn, bijvoorbeeld bij faillissement.
Raadgevende stem: bestuurders en commissarissen van een vereniging hebben een raadgevende stem in de algemene ledenvergadering.

Wat is er op 1 juli 2026 veranderd?

Voor het meervoudig stemrecht gold een overgangsregeling van vijf jaar. Statutaire bepalingen waarin één bestuurder meer stemmen kan uitbrengen dan alle anderen samen, bleven na de invoering van de WBTR nog maximaal vijf jaar geldig. Die termijn is op 1 juli 2026 verstreken. Concreet betekent dit:

Staat er in jullie statuten nog zo'n stemrechtbepaling, dan is die sinds 1 juli 2026 van rechtswege vervallen — ook als de statuten zelf nooit zijn aangepast.
Besluiten die na die datum worden genomen op basis van het oude, ongeldige stemrecht zijn aantastbaar. Denk aan een voorzitter met doorslaggevende meerderheidsstem die in zijn eentje een begroting of ontslag "erdoorheen drukt": zo'n besluit kan achteraf nietig of vernietigbaar blijken.
Statuten die op dit punt afwijken van de wet geven dus een verkeerd beeld van de werkelijkheid — een risico voor elke bestuurder die erop vertrouwt.

Voor de belet- en ontstentenisregeling geldt een ander regime: die moet worden opgenomen bij de eerstvolgende statutenwijziging. Er staat geen harde einddatum op, maar zolang de regeling ontbreekt, is onduidelijk wie bevoegd is als het bestuur wegvalt — precies het scenario waarin een organisatie zich geen onduidelijkheid kan veroorloven.

"Wij hebben onze statuten nooit aangepast — zijn we nu in overtreding?"

Niet automatisch. De WBTR verplicht niet om per direct naar de notaris te gaan. Maar er zijn drie goede redenen om het niet langer uit te stellen:

Rechtsonzekerheid. Vervallen bepalingen staan nog wél op papier. Nieuwe bestuursleden, banken, subsidieverstrekkers en de notaris lezen statuten die niet meer kloppen.
Aansprakelijkheid. De uitgebreide bestuurdersaansprakelijkheid geldt sinds 2021 voor álle bestuurders, ook onbezoldigde vrijwilligers. Wie kan aantonen dat de organisatie haar governance op orde heeft — actuele statuten, vastgelegde besluiten, een deugdelijke administratie — staat bij problemen aanzienlijk sterker.
Praktische momenten. Een fusie, een subsidieaanvraag, een bankrekening openen of een ANBI-aanvraag: op al die momenten worden statuten opgevraagd en getoetst. Verouderde statuten leiden dan tot vertraging.

Stappenplan voor het bestuur

Leg de huidige statuten naast de WBTR-eisen. Controleer specifiek: tegenstrijdig-belangregeling, stemverhoudingen, belet en ontstentenis. Veel notarissen bieden hiervoor een vaste-prijs-scan aan.
Agendeer de statutenwijziging. Bij een vereniging beslist de algemene ledenvergadering; controleer het quorum en de vereiste meerderheid in de huidige statuten. Bij een stichting beslist het bestuur (tenzij de statuten anders bepalen).
Leg besluitvorming schriftelijk vast. Juist bij tegenstrijdig belang is de schriftelijke vastlegging het bewijs dat de regels zijn gevolgd: wie deed niet mee aan de stemming en waarom.
Ga naar de notaris voor de formele wijziging en geef de nieuwe statuten door aan de Kamer van Koophandel.
Informeer de organisatie. Nieuwe bestuursleden, de kascommissie en eventuele commissies moeten weten wat er is gewijzigd.

Governance is meer dan statuten: leg het vast

De WBTR draait uiteindelijk om aantoonbaar behoorlijk bestuur. Statuten zijn daarvoor de basis, maar de dagelijkse praktijk telt net zo zwaar: worden besluiten vastgelegd, is de financiële administratie op orde, is er een spoor van wie wat wanneer heeft gewijzigd?

Moderne verenigingssoftware helpt daarbij. In Aqlemy voor verenigingen en stichtingen worden ledenbesluiten, financiële mutaties en bestuurshandelingen automatisch gelogd, is het kasboek met jaarrekening en kascommissie-ondersteuning altijd actueel, en staan documenten zoals statuten en beleidsplannen centraal voor het hele bestuur. Zo is "aantoonbaar goed bestuur" geen jaarlijkse inhaalslag, maar een bijproduct van de normale administratie.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Raadpleeg voor de wijziging van statuten altijd een notaris.